Aneta Szyłak
"Modne narzędzia dla miłośników natury" [tekst do wystawy 'Remastering', 2002]

Już nie wystarczy przygotować się do swoich działań związanych z naturą w sklepie za rogiem ani nawet w sklepach Restoration Hardware. Może już czas podjąć wyzwanie i w celu pozbycia się pająków, pluskiew i karaluchów odnaleźć - pomiędzy przedmiotami Phillipa Starcka i Allessi - dobrze zaprojektowane narzędzia, które do tego służą. Leszek Golec i Tatiana Czekalska, autorzy Sentient Home System są zaangażowani w projektowanie i wykonanie narzędzi, służących do usuwania małych zwierząt i insektów z naszych przestrzeni mieszkalnych - bez zabijania. Oboje deklarują wiarę w reinkarnację i dlatego próbują powstrzymywać się od zabijania innych żywych istot. Aby nam pomóc przyjąć podobną postawę, produkują luksusowe urządzenia, wykonane ze srebra, stali nierdzewnej i złota. Teraz możemy łapać i przemieszczać owady w inne miejsca bez dotykania ich. Ich prace lokują wstręt u źródeł agresji.

Kierując swoją pracę do społeczeństwa konsumenckiego, starają się chronić życie poprzez obdarowanie nas nowym rodzajem luksusu. Nie mówią: nie zabijaj. Zwracając się do post-industrialnego społeczeństwa poprzez czysty marketing, a bez złudnej i utopijnej agitacji powrotów do natury mówią: spraw sobie przyjemność naszą nowinką i ciesz się nową rolą Odczuwającego. Nie spodziewają się po nas zaangażowania. Nie oczekują po nas odczuwania winy za używanie od lat tych wszystkich sprayów, które zabijają na miejscu. Spodziewają się, że będziemy kupować i stosować Avatary z naszych własnych egoistycznych powodów. A "dobro" stanie się jako efekt uboczny naszej gargantuicznej konsumpcji zachodzącej na wszystkich poziomach. Są świadomi, że jest bardzo trudno skupić ludzi wokół idei i celów, ale stosunkowo łatwo jest kusić nas zbiorowo wizją nabywania, posiadania i używania.

Dla Art in General Golec i Czekalska przygotowali prototyp Avatara III. Plastikowa rękawica z ukształtowaną w formę kuli łapką jest zaplanowana do dystrybucji z licznych i łatwo dostępnych podajników. Jest tańszą, supermarketową wersją poprzednich Avatarów I i II, skierowanych wyłącznie do zamożniejszych konsumentów. Łatwy do zdobycia, Avatar III będzie narzędziem osiągalnym dla każdego. Instalacja Golca i Czekalskiej w 4th Floor Gallery została zaprojektowana jako czysty biały sześcian. Uważniejszy widz mógł dostrzec obok poliestrowego odlewu Avatara III jakieś tajemnicze, miękko ukształtowane otwory w ścianach galerii. Odlane w gipsie i widoczne dla patrzącego tylko z zewnątrz, miały gładkość i kształt, który wydawał się przywoływać ludzkie ciało, lub jakąś inną żyjącą formę. Kształt wkręcał się miękko w strukturę ściany i podobno miał jakieś wnętrze, które małe zwierzątka lub owady mogły wybrać jako schronienie. Para powstrzymuje się od eko-estetyki i trwa w formalnej czystości i prostocie. Ich wcześniejsze projekty to między innymi luksusowe, pokryte złotem Columbaria dla gołębi oraz instalacje z kocimiętką sprowadzające koty do galerii.

Ich cel jest wyrażany poprzez media przemawiające do współczesnego odbiorcy. Zakładają, że widz/użytkownik poczuje się lepiej z tą urynkowioną duchowością, podobnie jak czuje się lepiej selekcjonując śmieci lub oszczędzając wodę, bez obserwowania bezpośrednich rezultatów swoich działań. Ideologię swoich prac tłumaczą osobno, poprzez ulotki i foldery. Kiedy ich zapytałam, co się dzieje, gdy ktoś nie rozpozna duchowej intencji ich pracy odpowiadają: "Wtedy byłaby to tylko forma". Czy jednak możliwa jest forma poza ideologią?

Aneta Szyłak   Kurator i krytyk sztuki pracujący w Gdańsku, Polska. Założyciel i dyrektor Centrum Sztuki Współczesnej Łaźnia (do 2001 roku). Była kuratorem wielu wystaw, w tym Where Are You From, VII Rauma Biennale Balticum w Finlandii (1998), Public Relations (1999), All You need is love (2000). Odbyła staże kuratorskie w Art in General (1998) oraz International Studio & Curatorial Progam (2000-2002). Pisała między innymi do Art Journal, ArtKrush, Praesence. Obecnie pracuje nad wystawą Architecture of Genders: Contemporary Women’s Art in Poland dla SculptureCenter, Long Island City, NY (2003).